SÁNG KIẾN TIÊU BIỂU
Mizuiku - Em yêu nước sạch
“Mizuiku - Em yêu nước sạch” là chương trình giáo dục bảo vệ tài nguyên nước do Tập đoàn Suntory khởi xướng tại Nhật Bản từ năm 2004 và được triển khai tại Việt Nam bởi Tập đoàn Suntory và Công ty TNHH Nước giải khát Suntory PepsiCo Việt Nam từ năm 2015. Chương trình hướng đến học sinh tiểu học, tập trung nâng cao nhận thức về vai trò của nước, sử dụng nước tiết kiệm, bảo vệ nguồn nước và vệ sinh môi trường thông qua tài liệu giảng dạy, tập huấn giáo viên, hoạt động học tập trong và ngoài lớp học, cùng các trải nghiệm thực tế. Điểm nổi bật là bộ tài liệu hướng dẫn tổ chức dạy và học về tiết kiệm, bảo vệ nguồn nước dành cho cấp tiểu học đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt, tạo cơ sở để giáo viên tích hợp nội dung vào các môn học và hoạt động trải nghiệm. Đây là một trường hợp CSR môi trường gắn với giáo dục, có sự phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước, hướng đến thay đổi nhận thức và hành vi bảo vệ nguồn nước trong dài hạn.
1. Thông tin nhận diện chương trình
4.1. Phát triển tài liệu giáo dục về nguồn nước
5.1. Kết quả giai đoạn thí điểm năm 2015
- Tên chính thức: Chương trình “Mizuiku - Em yêu nước sạch”.
- Doanh nghiệp: Công ty TNHH Nước giải khát Suntory PepsiCo Việt Nam, phối hợp với Tập đoàn Suntory.
- Đơn vị phối hợp: Bộ Giáo dục và Đào tạo; Hội đồng Đội Trung ương và các đơn vị giáo dục, đối tác triển khai theo từng giai đoạn.
- Địa bàn: Triển khai tại Việt Nam; chương trình đã được mở rộng trên phạm vi nhiều tỉnh, thành phố.
- Thời gian: Từ năm 2015 đến nay. Chương trình được khởi xướng tại Nhật Bản năm 2004.
- Nhóm chủ đề CSR: Giáo dục môi trường; bảo vệ tài nguyên nước; sử dụng nước tiết kiệm; vệ sinh môi trường.
- Đối tượng hưởng lợi: Học sinh tiểu học; giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục; các cơ sở giáo dục và cộng đồng hưởng lợi từ hoạt động giáo dục, công trình nước sạch và vệ sinh.
- Đặc điểm nổi bật: Bộ tài liệu Mizuiku được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt để hướng dẫn giáo viên tổ chức dạy và học về tiết kiệm, bảo vệ nguồn nước ở cấp tiểu học.
- Vấn đề cần giải quyết: Nâng cao nhận thức và hình thành hành vi sử dụng nước tiết kiệm, bảo vệ nguồn nước và giữ gìn vệ sinh môi trường từ lứa tuổi tiểu học.
- Lý do lựa chọn học sinh tiểu học: Đây là nhóm đối tượng có thể tiếp cận kiến thức môi trường thông qua chương trình học, hoạt động trải nghiệm và các hành vi thực hành hằng ngày.
- Nhu cầu giáo dục: Nội dung bảo vệ nguồn nước cần được chuyển tải bằng phương pháp phù hợp với lứa tuổi, giúp học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn hiểu cách vận dụng vào đời sống.
- Nhu cầu nâng cao năng lực giáo viên: Việc tập huấn và cung cấp tài liệu hướng dẫn giúp giáo viên chủ động tổ chức các hoạt động giáo dục về nước, đồng thời hỗ trợ duy trì nội dung sau các đợt triển khai trực tiếp của chương trình.
- Ý nghĩa môi trường và xã hội: Giáo dục bảo vệ nguồn nước góp phần hình thành nhận thức, thái độ và thói quen sử dụng nước có trách nhiệm, hướng đến bảo vệ tài nguyên cho các thế hệ tương lai.
- Mục đích cốt lõi: Góp phần nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành vi bảo vệ tài nguyên nước thông qua giáo dục học sinh tiểu học.
- Mục tiêu giáo dục: Trang bị kiến thức về vai trò của nước, tầm quan trọng của nguồn nước sạch và việc sử dụng nước tiết kiệm.
- Mục tiêu nâng cao năng lực: Cung cấp tài liệu, tập huấn giáo viên và hỗ trợ tổ chức các hoạt động dạy học, trải nghiệm về nước và bảo vệ môi trường.
- Mục tiêu thực hành: Tạo cơ hội để học sinh vận dụng kiến thức vào sinh hoạt hằng ngày thông qua hoạt động thực tế và ngoại khóa.
- Mục tiêu phát triển dài hạn: Góp phần hình thành ý thức và thói quen bảo vệ nguồn nước từ sớm, đồng thời tăng khả năng duy trì nội dung giáo dục trong nhà trường.
- Mục tiêu hợp tác: Kết nối nguồn lực của doanh nghiệp với chuyên môn của cơ quan quản lý giáo dục và các đơn vị triển khai để mở rộng phạm vi tiếp cận.
4.1. Phát triển tài liệu giáo dục về nguồn nước
- Hoạt động chính: Xây dựng và phát triển bộ tài liệu hướng dẫn dạy và học về tiết kiệm, bảo vệ nguồn nước dành cho cấp tiểu học.
- Nội dung: Hướng dẫn giáo viên tích hợp nội dung về nước và bảo vệ nguồn nước vào một số môn học, đồng thời tổ chức các hoạt động trải nghiệm theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
- Điểm nổi bật: Bộ tài liệu đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt để hướng dẫn giáo viên sử dụng trong quá trình xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, kế hoạch bài dạy và tổ chức hoạt động trải nghiệm.
- Ý nghĩa CSR: Hoạt động đưa chương trình vượt ra ngoài hình thức tuyên truyền ngắn hạn, tạo cơ sở để kiến thức về bảo vệ nguồn nước được tiếp cận thông qua hoạt động giáo dục có tổ chức và có khả năng duy trì lâu dài.
- Hoạt động chính: Tổ chức tập huấn, hướng dẫn giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục về phương pháp giảng dạy, tích hợp nội dung tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước.
- Phương pháp: Kết hợp tài liệu hướng dẫn với các phương pháp giáo dục chủ động, khuyến khích học sinh tham gia và vận dụng kiến thức.
- Cơ chế triển khai: Phối hợp với cơ quan quản lý giáo dục và các đơn vị liên quan để hỗ trợ giáo viên tiếp cận, hiểu và sử dụng tài liệu trong hoạt động dạy học.
- Ý nghĩa CSR: Giáo viên là lực lượng trung gian giúp kiến thức được truyền tải đến nhiều lớp học và có khả năng tiếp tục sử dụng sau các hoạt động tập huấn. Đây là cách tiếp cận hướng đến nâng cao năng lực hệ thống giáo dục thay vì chỉ tổ chức hoạt động trực tiếp cho học sinh.
- Hoạt động trong lớp học: Giúp học sinh tìm hiểu vai trò của nước, tầm quan trọng của việc bảo vệ nguồn nước và vệ sinh nước trong sinh hoạt.
- Hoạt động ngoài lớp học: Tổ chức các hoạt động trải nghiệm, ngoại khóa và tham quan thực tế theo từng giai đoạn triển khai.
- Ví dụ từ giai đoạn thí điểm năm 2015: Học sinh tham gia các buổi học trong nhà, thí nghiệm ngoài trời và tham quan nhà máy Suntory PepsiCo Việt Nam tại Bắc Ninh để tìm hiểu quy trình xử lý nước thải và hoạt động tiết kiệm nước.
- Ý nghĩa CSR: Kết hợp lý thuyết với trải nghiệm giúp học sinh có cơ hội liên hệ kiến thức với thực tế, qua đó tăng khả năng hiểu và vận dụng nội dung giáo dục môi trường.
- Hoạt động được ghi nhận: Trong giai đoạn đầu, chương trình hỗ trợ xây mới, cải tạo nhà vệ sinh và lắp đặt thiết bị lọc nước tại các trường tiểu học tham gia.
- Ví dụ năm 2015: Tại sáu trường tiểu học thuộc hai huyện Mỹ Đức và Thanh Oai, Hà Nội, chương trình hỗ trợ bốn bộ thiết bị lọc nước RO, xây mới hai nhà vệ sinh và nâng cấp bốn nhà vệ sinh theo mô hình thân thiện.
- Ý nghĩa CSR: Việc kết hợp giáo dục với hỗ trợ cơ sở vật chất giúp chương trình đề cập cả nhận thức lẫn điều kiện thực hành vệ sinh và tiếp cận nước sạch tại trường học.
- Giai đoạn 2023-2025: Suntory PepsiCo Việt Nam phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chương trình, trong đó có hoạt động tập huấn giáo viên, giáo dục học sinh và hỗ trợ các công trình nước sạch, vệ sinh.
- Giai đoạn 2026-2029: Ngày 25/9/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo và Suntory PepsiCo Việt Nam ký thỏa thuận hợp tác triển khai chương trình truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức về nước sạch, bảo vệ môi trường và sức khỏe cho học sinh, sinh viên.
- Định hướng: Kế thừa các nội dung đã triển khai, đổi mới phương pháp và mở rộng hoạt động phù hợp với nhu cầu giáo dục trong giai đoạn tiếp theo.
- Ý nghĩa CSR: Sự phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý giáo dục tạo cơ sở để chương trình kết nối nguồn lực xã hội với hoạt động giáo dục, đồng thời hỗ trợ khả năng duy trì và mở rộng sáng kiến.
- Lưu ý: Thỏa thuận giai đoạn 2026-2029 có phạm vi nội dung rộng hơn Mizuiku ban đầu. Không nên quy toàn bộ hoạt động thuộc thỏa thuận mới thành kết quả riêng của Mizuiku nếu nguồn công bố không phân định cụ thể.
- Năm 2004: Tập đoàn Suntory khởi xướng chương trình Mizuiku tại Nhật Bản.
- Tháng 3/2015: Khởi động Mizuiku - Em yêu nước sạch tại Việt Nam; triển khai thí điểm tại sáu trường tiểu học thuộc hai huyện Mỹ Đức và Thanh Oai, Hà Nội.
- Năm 2015-2016: Mở rộng hoạt động giáo dục, tập huấn giáo viên, tham quan thực tế và hỗ trợ cơ sở vật chất tại các trường tham gia.
- Ngày 20/3/2023: Suntory, Suntory PepsiCo Việt Nam và Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp khởi động chương trình năm 2023, với sự tham gia của Hội đồng Đội Trung ương.
- Giai đoạn 2023-2025: Triển khai giai đoạn hợp tác đầu tiên giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Suntory PepsiCo Việt Nam, bao gồm tập huấn giáo viên, tiếp cận học sinh và hỗ trợ công trình nước sạch, vệ sinh.
- Ngày 25/9/2026: Ký thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2029 về truyền thông, giáo dục nước sạch, bảo vệ môi trường và nâng cao sức khỏe học đường.
5.1. Kết quả giai đoạn thí điểm năm 2015
- Theo thông tin do Suntory PepsiCo Việt Nam công bố về dự án thí điểm:
- Hơn 1.600 học sinh tiểu học tham gia chương trình tại sáu trường thuộc hai huyện Mỹ Đức và Thanh Oai, Hà Nội.
- Tổ chức 60 lớp học tuyên truyền, giáo dục về tài nguyên nước, với hơn 120 buổi học trong nhà và thí nghiệm ngoài trời.
- Tổ chức sáu Ngày hội Hiệp sĩ nước sạch.
- Tổ chức 12 chuyến tham quan nhà máy tại Bắc Ninh cho 600 học sinh.
- Hỗ trợ bốn bộ máy lọc nước RO, xây mới hai nhà vệ sinh và nâng cấp bốn nhà vệ sinh tại các trường tham gia.
- Các số liệu này phản ánh quy mô và hoạt động của giai đoạn thí điểm năm 2015, không phải tổng kết toàn bộ chương trình.
- Theo thông tin được công bố tại lễ ký thỏa thuận hợp tác mới ngày 25/9/2026:
- Tập huấn khoảng 10.000 giáo viên.
- Tiếp cận hơn 712.000 học sinh.
- Hỗ trợ 55 công trình nước sạch và vệ sinh tại các địa phương.
- Đây là các kết quả được công bố cho giai đoạn hợp tác 2023–2025 giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Suntory PepsiCo Việt Nam. Số liệu không nên được hiểu là kết quả riêng của một năm hoặc một hoạt động đơn lẻ.
- Theo cùng nguồn công bố ngày 25/9/2026, sau hơn một thập kỷ triển khai, chương trình đã:
- Tiếp cận hơn 1 triệu học sinh.
- Tập huấn 21.000 giáo viên.
- Tiếp cận 41.000 lớp học tại 34 tỉnh, thành phố.
- Hỗ trợ 214 công trình nước sạch và vệ sinh.
- Góp phần cải thiện điều kiện sống cho khoảng 6 triệu người.
- Điểm nổi bật không chỉ nằm ở số lượng học sinh và giáo viên tiếp cận mà còn ở việc bộ tài liệu Mizuiku được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt để hướng dẫn tổ chức dạy và học về tiết kiệm, bảo vệ nguồn nước ở cấp tiểu học.
- Điều này tạo cơ sở cho giáo viên tích hợp nội dung vào kế hoạch giáo dục nhà trường, kế hoạch bài dạy và các hoạt động trải nghiệm. Tuy nhiên, để đánh giá mức độ tác động thực tế, vẫn cần có dữ liệu về tần suất sử dụng tài liệu, phạm vi triển khai tại trường học, mức độ thay đổi kiến thức và hành vi của học sinh.
- SDG 6 - Nước sạch và vệ sinh: Giáo dục học sinh về bảo vệ nguồn nước, sử dụng nước tiết kiệm và có trách nhiệm; đồng thời hỗ trợ các công trình nước sạch và vệ sinh tại trường học. Trọng tâm, phù hợp trực tiếp.
- SDG 4 - Giáo dục có chất lượng: Phát triển tài liệu giảng dạy, tập huấn giáo viên và tổ chức hoạt động học tập, trải nghiệm về bảo vệ nguồn nước. Trọng tâm, gắn với giáo dục phát triển bền vững.
- SDG 12 - Tiêu dùng và sản xuất có trách nhiệm: Nâng cao nhận thức, khuyến khích học sinh hình thành thói quen sử dụng nước tiết kiệm và có trách nhiệm với tài nguyên. Bổ trợ, phù hợp với giáo dục lối sống bền vững.
- SDG 17 - Quan hệ đối tác vì các mục tiêu: Suntory PepsiCo Việt Nam phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các đơn vị liên quan để triển khai hoạt động giáo dục, tập huấn và hỗ trợ cơ sở vật chất. Bổ trợ, thể hiện mô hình hợp tác đa bên.
- CSR - Môi trường: Giáo dục bảo vệ nguồn nước, khuyến khích sử dụng nước tiết kiệm và nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường. Trọng tâm liên quan trực tiếp đến bảo vệ tài nguyên nước.
- CSR - Gắn với kinh doanh: Thể hiện trách nhiệm xã hội của Suntory PepsiCo Việt Nam thông qua việc đầu tư nguồn lực cho giáo dục bảo vệ nguồn nước và hỗ trợ công trình nước sạch, vệ sinh trường học. Chưa đủ thông tin để xác định mức độ liên kết trực tiếp giữa chương trình với doanh thu hoặc hoạt động kinh doanh cụ thể.
- CSR - Gắn kết cộng đồng: Phối hợp với cơ quan quản lý giáo dục, giáo viên và trường học để tổ chức hoạt động giáo dục, trải nghiệm và nâng cao nhận thức về bảo vệ nguồn nước. Có liên hệ trực tiếp.
- ESG - E (Môi trường): Góp phần nâng cao nhận thức về bảo vệ nguồn nước và sử dụng tài nguyên tiết kiệm. Chưa đủ chỉ số để đánh giá tác động môi trường thực tế, chẳng hạn lượng nước tiết kiệm được hoặc mức cải thiện chất lượng nguồn nước.
- ESG - S (Xã hội): Hỗ trợ giáo dục học sinh, nâng cao năng lực giáo viên và cải thiện điều kiện tiếp cận nước sạch, vệ sinh tại trường học. Trọng tâm; cần thêm dữ liệu để đánh giá tác động dài hạn đối với kiến thức, hành vi và điều kiện vệ sinh.
- ESG - G (Quản trị): Chương trình được triển khai thông qua hợp tác giữa doanh nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các đơn vị liên quan; tài liệu giáo dục được cơ quan quản lý giáo dục phê duyệt. Chưa đủ thông tin để đánh giá đầy đủ cơ chế giám sát, phân bổ ngân sách và kiểm chứng tác động dài hạn.